Banner Beheercommissie Natuur LSO - Vilda / Yves Adams - Groot Rietveld

Natuur en landbouw

Een belangrijk aantal eigenaars of gebruikers van percelen wordt rechtstreeks geconfronteerd worden met de havenuitbreiding en de natuurontwikkeling die daar bij hoort. Daarom voorziet de Vlaamse Regering in een pakket aan flankerende maatregelen. Daarnaast wordt waar mogelijk ingezet op samenwerking met de lokale landbouwers in het natuurbeheer.

In de totstandkoming van het Strategisch Plan werd de scheiding van functies door alle sectoren verkozen boven een verwevingsmodel. Een scenario om de natuurdoelen te behalen louter op landbouwgronden in natuurbeheer en restterreinen tussen bedrijven zou immers een veel grotere oppervlakte in beslag nemen en de ruimte-efficiëntie voor alle sectoren verlagen. De natuurkwaliteit die bereikt kan worden, ligt veel lager dan wat in speciaal daarvoor bestemde natuurgebieden bereikt kan worden. Zowel haven, landbouw als natuur bleken best gebaat met aaneengesloten gehelen. Het Maatschappelijk Meest Haalbaar Alternatief is dan ook gebaseerd op dit scheidingsmodel, waarbij iedere functie binnen zijn eigen grenzen aan minder randvoorwaarden gebonden is.

Ten opzichte van het gewestplan 1978 wordt een deel van de ruimte die vroeger bestemd was voor havenuitbreidingsgebied, nu ingenomen voor natuurontwikkeling. De natuurwaarden van de aangemelde speciale beschermingszone met een oorspronkelijke oppervlakte van ca. 7000 hectare worden teruggebracht en geconcentreerd in ca. 1200 hectare. Ook haven en natuur leveren dus oppervlakte in en concentreren hun ruimtegebruik.

In beide gevallen (eindbestemming haven of natuur) brengt dat echter onvermijdelijk de onteigening van vruchtbare landbouwgrond met zich mee. De landbouwsector blijft op Linkerscheldeoever ontegensprekelijk de sector die de grootste opofferingen maakt.

Wie binnen het door het GRUP afgebakende gebied woont of grond bewerkt, kan door de havenontwikkeling - en de daaruit voortvloeiende natuurontwikkeling - ingrijpende gevolgen ondervinden. De Vlaamse Regering liet daarom een sociaal begeleidingsplan opmaken voor de betrokkenen. Het bevat maatregelen voor landbouwers (zowel eigenaars als pachters), bewoners, zelfstandigen en ondernemingen. 

De grondenbanken proberen landbouwers de mogelijkheid te bieden om hun grond te ruilen tegen evenwaardige gronden. In bepaalde gevallen kunnen landbouwers ook een vergoeding krijgen als ze andere gewassen beginnen te telen of hun bedrijf verplaatsen. Voor begeleiding kunnen ze terecht bij de bemiddelaar Grootschalige Vlaamse Infrastructuurprojecten. Al die maatregelen vallen onder het flankerend landbouwbeleid van de Vlaamse Regering

De keuze voor het ruimtelijk scheiden van functie sluit samenwerking niet uit, integendeel. Win-winsituaties zijn mogelijk voor natuur, landbouw, haven en omgeving. Zo lenen bepaalde tot doel gestelde natuurtypes zich uitstekend om begraasd te worden door runderen. Hierbij zet het Agentschap voor Natuur en Bos maximaal in op samenwerking met de lokale landbouwers.

Een gebruiksovereenkomst is een contract op vrijwillige basis waarbij een landbouwer met de overheid afspraken maakt over het natuur- en milieubeheer op percelen in eigendom van de overheid, in ruil voor de opbrengst van het perceel. De landbouwer kan zijn runderen kosteloos laten grazen in de natuurgebieden en op vastgelegde momenten maaien.

Mits goed toegepast is dit beheer ideaal voor de bescherming en instandhouding van broedende weidevogels als grutto, tureluur, wulp, kievit en scholekster. Ook doortrekkende en overwinterende vogels als grauwe gans en kolgans vinden hier hun gading.

De natuurcompensatiegebieden Doelpolder Noord, Putten West en Drijdijck worden sinds hun aanleg via  gebruiksovereenkomsten beheerd door lokale landbouwers. Het Agentschap voor Natuur en Bos houdt hierbij de vinger aan de pols en stuurt bij waar nodig.

In de werkgroep Landbouw behandelt de Beheercommissie landbouwgerelateerde vragen en thema's, bv. vergoeding van landbouwschade, compressie van MTR-rechten, aanpak van Jacobskruiskruid, ... De Beheercommissie tracht de juiste informatie aan te reiken en indien mogelijk door onderling overleg tot een oplossing of gedragen aanpak te komen.

Bladeren in het hoofstuk 'Thema's'