Banner Beheercommissie Natuur LSO - Vilda / Yves Adams - Groot Rietveld

Natuur en haven

De Beheercommissie fungeerde als actorenoverleg en aftoetsingforum bij de opmaak van de doelstellingen voor de Ecologische Infrastructuur en de vertaling van het netwerk van Ecologische Infrastructuur naar een Soortenbeschermingsprogramma (SBP) voor de haven van Antwerpen. Nu het SBP in werking is, volgt de Beheercommissie de voortgang op.

In de totstandkoming van het Strategisch Plan werd de scheiding van functies door alle sectoren verkozen boven een verwevingsmodel. Door de geleidelijke invulling van de haven bleven bepaalde opgespoten terreinen braak liggen in afwachting van de realisatie van infrastructuur of bedrijven. Deze terreinen ontwikkelden her en der spontaan tot natuurpareltjes. Deze situatie bleek echter niet houdbaar gezien de verdere geplande havenontwikkeling en de druk op inbreiding binnen de havengrenzen.

Zowel haven, landbouw als natuur bleken best gebaat met aaneengesloten gehelen. Het Maatschappelijk Meest Haalbaar Alternatief is dan ook gebaseerd op dit scheidingsmodel, waarbij iedere functie binnen zijn eigen grenzen aan minder randvoorwaarden gebonden is.

De keuze voor het ruimtelijk scheiden van functie sluit samenwerking niet uit, integendeel. Win-winsituaties zijn mogelijk voor natuur, landbouw, haven en omgeving. Zo ondertekenden het Havenbedrijf en Natuurpunt al in 2001 een samenwerkingsverband.  Met het project ‘De Antwerpse Haven Natuurlijker’ wordt in het havengebied een netwerk van ecologische infrastructuur gerealiseerd. Het gaat om natuur die combineerbaar is met andere functies (bermen, leidingenstroken, infrastructuur, ...). Een netwerk van kerngebieden en corridors biedt kansen aan havenspecifieke fauna en flora, zonder afbreuk te doen aan de ontwikkeling en exploitatie van de haven.

Door dit samenwerkingsverband tussen het GHA en de NGO zit natuurbeheer het jongste decennium niet langer in een conflictsfeer maar wordt er op een constructieve manier samengewerkt.

Deze "kleine" ecologische infrastructuur heeft een verbindende en ondersteunende functie voor de "grote" natuurkerngebieden, die moeten instaan voor het behalen van de natuurdoelen.

In het verlengde van de Ecologische Infrastructuur werkten het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen en Natuurpunt van 2011 tot 2013 aan een gebiedsgericht soortenbeschermingsprogramma (SBP) voor de Antwerpse haven.

Zo'n SBP laat toe afwijkingen te verlenen op verbodsbepalingen uit het ‘Soortenbesluit’, zolang de acties maar leiden tot de instandhouding van de beoogde soorten. Het SBPlan Haven heeft als doel (beschermde) soorten waarvoor het havengebied een belangrijke vindplaats is, in stand te houden op het niveau van het havengebied, veeleer dan op het niveau van het individueel terrein. Met een gebiedsgerichte soortenbescherming worden heel wat ‘natuurproblemen’ op bedrijventerreinen opgelost, zelfs voor soorten die strikt worden beschermd via de Vogel- of Habitatrichtlijn. Het slaat een brug tussen soortenbescherming en maximale rechtszekerheid voor de bedrijven. 


Het ‘Soortenbeschermingsprogramma voor de Haven van Antwerpen’ bestaat, naast een algemeen deel, uit meerdere individuele ‘Soortenbeschermingsplannen’ of -programma’s. Uit de 90 beschermde soorten werden 14 paraplusoorten geselecteerd. Maatregelen voor deze 'paraplusoorten' komen ook de instandhouding van de overige 76 'meeliftende soorten' ten goede. Momenteel zijn er afgewerkte SBP's voor de rugstreeppad, de gierzwaluw, de huiszwaluw, het wit bosvogeltje, de moeraswespenorchis, de groenknolorchis, het bruin blauwtje, vleermuizen, de zwartkopmeeuw en de slechtvalk.

De uitvoertermijn van het Soortenbeschermingsprogramma Antwerpse haven loopt van 2015 tot en met 2019.

Het monitoringsrapport 2015 (beschikbaar via link op deze pagina) geeft een overzicht van de staat van de in het SBP beschreven soorten en habitats, en van alle uitgevoerde en nog openstaande acties na afloop van het eerste jaar van de uitvoertermijn.

Bladeren in het hoofstuk 'Thema's'