Banner Beheercommissie Natuur LSO - Vilda / Yves Adams - Groot Rietveld

Muggen

Een nat voorjaar en warme, vochtige zomer zorgden in 2013 voor een massale uitbraak van muggen. In Kallo en de omgeving van Kieldrecht en Verrebroek registreerden artsen en apothekers ongewoon veel klachten van overlast door muggen en aanhoudende jeuk en zwellingen door muggenbeten. In eerste instantie werd gekeken naar de nieuwe natuur(compensatie)gebieden. De milieudienst en LOGO (lokaal gezondheidsoverleg) Waasland contacteerden de Beheercommissie Natuur Linkerscheldeoever, die op deze vraag de nodige instanties samenbracht en het onderzoek, overleg en acties verder bundelt.

Kom regelmatig een kijkje nemen op deze pagina om de voortgang van het onderzoek op te volgen. Alvast hartelijk dank voor uw medewerking.

Zowel in de zomer van 2014 als 2015 werden weinig tot geen nieuwe klachten rond overlast door muggen geregistreerd. De klimatologische omstandigheden waren duidelijk minder gunstig voor muggen dan in 2013. Gebieden met problematische waterkwaliteit werden gebaggerd (Bazeput) en de opbouw van een gezond visbestand in nieuwe waters werd op gang geholpen door gerichte uitzettingen.

Dit garandeert niet dat bij voor muggen ideale weersomstandigheden niet opnieuw plaatselijke uitbraken kunnen voorkomen, maar in elk geval wordt het probleem verder opgevolgd en de maatregelen waar nodig uitgebreid naar andere gebieden.

Een lopend thesisonderzoek rond de insectenpopulatie van zes nieuwe en bestaande waterrijke natuurgebieden in de regio wees uit dat er effectief grote zwermen dansmuggen voorkomen. Dansmuggen zijn niet stekende, groene of zwarte muggen en zijn typisch voor de overgangszone tussen riet en helder, zuurstofrijk water. Om de natuurlijke opbouw van het biologisch evenwicht in de relatief nieuwe natuurgebieden een handje te helpen heeft het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) in het najaar het visbestand bemonsterd en proactief snoek en rietvoorn uitgezet in het Rietveld Kallo, het Spaans Fort, de Zoetwaterkreek en Drijdijck. Dit najaar volgt de Bazeput. De visserijbioloog van het ANB volgt de evolutie nauwgezet op en neemt waar nodig verder actie.

Stekende muggenfamilies en knijten werden echter amper aangetroffen in de onderzochte natuurgebieden. Ideale omstandigheden voor steekmuggen en knijten zijn eerder snel uitdrogende waterpartijen met veel slib, slechte waterkwaliteit en lage zuurstofconcentraties en daardoor weinig of geen concurrenten of predatoren zoals vis en kikkers. Daarom kwamen ook andere waterpartijen in het vizier, zoals de zwaar verontreinigde Bazeput in Kallo. Deze werd intussen grondig uitgebaggerd door de Vlaamse Milieumaatschappij, evenals de wachtkommen van pompstations en de zuidelijke watergang. De waterkwaliteit van de Bazeput, de parkvijver van Kallo, de Kleine Weel en de Grote Geule in Kieldrecht zal deze zomer kort opgevolgd worden door de gemeentelijke milieudienst, het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek en het ANB.

Om meer duidelijkheid te krijgen over de herkomst van de steekmuggen zal de werkgroep zich laten bijstaan door dr. Patrick Grootaert, de muggenexpert van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. Zijn team zal deze zomer de muggenpopulatie inventariseren van zoete en brakke natuurgebieden, poldergrachten, parkvijvers en kleine, lokale poeltjes. Dr. Grootaert is ook betrokken bij het onderzoeksproject ‘MODIRISK’, dat sinds 2007 exotische muggen in België en Nederland inventariseert. Een vaststelling daaruit is alvast dat het verspreidingsgebied van exotische soorten door de opwarming van de aarde opschuift naar onze contreien. Vaak liften ze mee met internationale overzeese transporten en verspreiden ze zich vanuit havenregio’s.

LOGO Waasland zal via artsen en apothekers locatie en tijdstip van problematische beten trachten te verzamelen. In de verzamelde gegevens gaan we op zoek naar gemeenschappelijke elementen, bv. komen de meldingen uit hetzelfde gebied of bezochten mensen die gestoken werden dezelfde plaats. Vervolgens leggen we deze informatie naast de resultaten van de inventarisatie en naast klimatologische omstandigheden van dat moment. Zo willen we de precieze herkomst en omvang van het probleem in kaart brengen. Het is niet de bedoeling om 'al uw muggenbeten te tellen' of 'gewone' muggenbeten te registreren, maar ondervindt u deze zomer abnormale overlast door muggen of muggenbeten, dan kan u ook meewerken aan het onderzoek door deze bevraging hier online in te vullen

Het team van dr. Patrick Grootaert (Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen) voert sinds 23 juli bemonsteringen naar de muggenpopulatie aan een aantal natuurgebieden, poldergachten en andere waterpartijen in de regio. Op definitieve resultaten is het nog een tijdje wachten. Alle gevangen muggen dienen immers individueel tot op soortniveau gedetermineerd te worden, een tijdrovende klus.

Tot nog toe blijkt het niet zo'n vaart te lopen als in de zomer van 2013. Een echte plaag blijft voorlopig uit. Toch kwamen al enkele klachten binnen van lokale overlast door muggen. Binnen enkele weken zal de werkgroep de eerste resultaten van het onderzoek, de ontvangen meldingen en de andere meetgegevens van de milieudienst naast elkaar leggen. 

Ook u kunt maatregelen nemen om het risico te beperken. Steekmuggen kweken veelvuldig in stilstaand water in en om het huis: vogelbadjes, regentonnen, banden, emmers, dakgoten, tuinvijvers,... Alles waar een beetje water een week tot 14 dagen in blijft staan, is voldoende om relatief grote aantallen muggenlarven voort te brengen. Vervang daarom regelmatig stilstaand water en ontstop dakgoten. Voorkom ook binnenshuis stilstaand water in kruipruimten, kelders en afvoerputjes of gebruik insectengaas om de muggen er uit te houden.

Bladeren in het hoofstuk 'Thema's'