Zwartkopmeeuw

Aantalsverloop

natuurdoelen (ev. vork)

duurzame natuurbestemmingen (MMHA)

overige gebieden (haven, tijdelijk,...)

Verspreidingskaart

De Zwartkopmeeuw is een kleine, bijna volledig witte meeuw met een zwarte kopkap en witte oogring. De snavel en poten zijn fel rood. Jonge vogels hebben een zwarte tekening op vleugels en staart, zwarte poten en snavel. Pas na drie jaar hebben zij het volledig adulte kleed. ’s Winters hebben zowel jonge als adulte vogels een zwarte veeg door het oog, het zogenaamde ‘boevenmasker’.

Groep: Broedvogels > habitat: Strand en plas 

Bescherming: Bijlage 1: ja - Bijlage 4: nee - Rode lijst:  nee

Natuurdoel: 30  tot  40

Monitoringsresultaten

De Zwartkopmeeuw doet het goed dankzij de aanwezigheid van de broedeilanden waar zij zich vestigt tussen de Kokmeeuwen. De aantallen in het Linkerscheldeoevergebied zijn ondertussen wel dermate hoog dat zij sommige kolonies domineert. Dat was zo bijvoorbeeld op het eiland van Doelpolder Noord waar 839 nesten werden geteld. Het totaal lag op 1173 broedparen. Samengeteld met de engie kolonie op de rechteroever, Total, geeft dit 1651 broedparen. Voor heel Vlaanderen komt daar maar heel weinig bij. De enige andere noemenswaardige kolonie is aanwezig op het eiland in het Zwin te Knokke. Een zeer recente vestiging na jaren van afwezigheid aan de Oostkust.

In 2014 was er op beide oevers een grote kolonie. In Prosperpolder Noord werden niet minder dan 1343 nesten geteld, verdeeld over 3 eilanden. Eén paartje te Putten West brengt het totaal voor Linkeroever op 1344. Op de Rechteroever was er een kolonie waarvan het aantal broedparen op 750 werd geschat. Dit geeft een totaal van 2094 voor het hele Antwerpse havengebied.
In 2015 hadden we 3 kolonies: 980 broedparen op Doelpolder Noord, 215 op Prosperpolder Noord en 70 op Putten West. Op de lepelaarshoop in de Verrebroekse Plassen broedde 1 paartje. Dit maakt in totaal 1266 broedparen. Daar mogen nog 595 broedparen, uit twee kolonies, op de Rechteroever bijgeteld worden. Dat geeft 1861 broedparen in totaal.
In 2016 werden de kolonies op de Rechteroever verlaten. Hierdoor werd de Waaslandhaven overspoeld met Kok- en Zwartkopmeeuwen. Dit had ook nieuwe vestigingen tot gevolg. Vooral deze, maar ook enkele ondertussen klassieke broedplaatsen, bleken niet vosbestendig. Zo werd een kolonie van 631 nesten van Zwartkopmeeuw en van 111 te Drijdijck volledig verlaten in de eifase. Uiteraard samen met honderden nesten van Kokmeeuw. In de Verrebroekse Plassen bleven zo slechts 2 nesten van Zwartkopmeeuw en enkele honderden van Kokmeeuw over op takkenhopen en eilandjes die ‘ver genoeg’ van de oevers lagen. Ook te Putten West en Prosperpolder Noord werden eilanden met meeuwenkolonies verlaten voor daar enig broedsucces kon gehaald worden. Op het eiland te Doelpolder Noord kwamen wel heel wat jongen vliegvlug, ondanks een nachtelijke culling van tientallen jonge vogels op één nacht begin juli door Vos. Dit geeft eens te meer aan hoe kwetsbaar deze koloniebroeders zijn én dat specifieke beschermingsmaatregelen nodig zijn zolang de broedgebieden niet voldoende robuust zijn om dergelijke predatie uit zichzelf te milderen.
De nesttelling leverde aanvullend nog 259 nesten op in Putten West, 146 in Doelpolder Noord, 21 op de Vlakte van Zwijndrecht, 157 in Prosperpolder Noord en 80 op een restzone bij Indaver in het havengebied. We klokten af op 1409 broedparen in 2016.

De Zwartkopmeeuw heeft zowel op Linkeroever als op Rechteroever vestigingsmogelijkheden, wat de jaarlijkse fluctuaties binnen één deelgebied als Linkeroever uiteraard verhoogt. In 2014 was er op beide oevers een grote kolonie. In Prosperpolder Noord werden niet minder dan 1343 nesten geteld, verdeeld over 3 eilanden. Eén paartje te Putten West brengt het totaal voor Linkeroever op 1344. Op de Rechteroever was er een kolonie waarvan het aantal broedparen op 750 werd geschat. Dit geeft een totaal van 2094 voor het hele Antwerpse havengebied. In 2015 hadden we 3 kolonies: 980 broedparen op Doelpolder Noord, 215 op Prosperpolder Noord en 70 op Putten West. Op de lepelaarhoop in de Verrebroekse Plassen broedde 1 paartje. Dit maakt in totaal 1266 broedparen. Twee kolonies op de Rechteroever haalden ook 595 broedparen. Dat geeft 1861 broedparen in totaal voor de Antwerpse haven. Nooit eerder kwamen er zoveel Zwartkopmeeuwen tot broeden in Vlaanderen als de laatste 3 jaar.

De Zwartkopmeeuw heeft zowel op Linkeroever als op Rechteroever vestigingsmogelijkheden, wat de jaarlijkse fluctuaties binnen één deelgebied als Linkeroever uiteraard verhoogt. In 2013 was er op beide oevers een grote kolonie. In Prosperpolder Noord werden 820 nesten geteld, verdeeld over 3 eilanden. In de andere gebieden kwamen dit jaar geen Zwartkopmeeuwen tot broeden. Op de Rechteroever was er een kolonie waarvan het aantal broedparen op 750 werd geschat. Dit geeft een totaal van 1570 voor het hele Antwerpse havengebied. Nooit eerder kwamen er zoveel Zwartkopmeeuwen tot broeden in Vlaanderen.

De aantallen Zwartkopmeeuw schommelen sterk, maar halen gemiddeld vlot de IHD. Prosperpolder Noord huisvestte in 2013 op drie eilanden een meeuwenkolonie, met daarin alle Zwartkopmeeuwen.

overig (geen duurzame bestemmingen)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
niet in natuurbeheer 3 63 130 2 89 1100 115 271 0 6 0 0 0
haven/industrie/infrastructuur 203 416 110 5 3 1 1 656
haven/industrie/infrastructuur 0
niet in natuurbeheer 80
TOTAAL 206 479 240 7 92 1100 115 271 1 6 1 736
MMHA (duurzame natuurbestemmingen)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
natuurkerngebied 0 0 0 0 11 6 200 466 275 13 820 1344 01265 673
ecologische infrastructuur 0 0
niet in natuurbeheer
overig natuurgebied 0 0
ecologische infrastructuur met kwaliteitsdoelstelling 0 0
niet in natuurbeheer 0
niet in natuurbeheer 0
TOTAAL 11 6 200 466 275 13 820 1344 1265 673

Bladeren in het hoofdstuk 'Monitoring"