Kader

Dit hoofdstuk beschrijft het juridische en beleidsmatige kader van de natuurontwikkelingen. Op de Linkerscheldeoever bevindt zich een aantal Europese 'speciale beschermingszones', die deel uitmaken van het 'Natura 2000' netwerk. De afbakening ervan valt grotendeels samen met het havengebied. Dit vraagt een specifieke aanpak. De omzetting van de Europese richtlijnen in de Vlaamse natuurwetgeving vormt hiervoor het kader.

Weight
0
Section Type
Node Types
Create Section Page
Create Document Page
Override default section options

Korte kennismaking

Als tweede haven van Europa en vierde van de wereld is de Haven van Antwerpen een belangrijke economische draaischijf.  Niettemin ligt ze te midden van Europees beschermde natuurgebieden. De havenregio overlapt grotendeels met een speciale beschermingszone in het kader van de Vogelrichtlijn. De Schelde en haar buitendijkse slikken en schorren genieten bovendien Europese bescherming als habitatrichtlijngebied. De regio is dan ook van cruciaal belang voor tal van beschermde vogels die er komen broeden en evenzeer voor trekvogels die er komen verpozen en hun vetreserves aanvullen. 

Natuur in Europa

"Biodiversiteit verwijst naar de uitzonderlijk rijke verscheidenheid van het leven op onze planeet: planten, dieren, zwammen en micro-organismen, alsook naar de gemeenschappen die ze vormen, de habitats waarin ze leven, en de interactie van al deze natuurlijke processen (vormt een zeer complex levensweb)". Menselijke activiteiten vormen echter één van de voornaamste bedreigingen voor deze biodiversiteit.

Natuur in Vlaanderen

Vlaanderen is niet groot, maar speelt internationaal toch een belangrijke rol in natuurbehoud. Onze Vlaamse natuur is immers een onlosmakelijk deel van een groter geheel. Vogeltrekroutes doorkruisen ons land, waardoor onze gebieden een belangrijke schakel zijn in de wereldwijde bescherming van vogels.

Daarom zijn ook in Vlaanderen 62 Natura 2000 gebieden aangeduid. In deze gebieden is Vlaanderen verantwoordelijk voor de duurzame instandhouding en bescherming van  44 verschillende Europese habitattypes en 107 Europese soorten, waarvan 4 plantensoorten, 65 vogelsoorten en 38 andere diersoorten.

Natuurcompensaties op Linkerscheldeoever

Als tweede haven van Europa en vierde van de wereld is de Haven van Antwerpen een belangrijke economische draaischijf. Niettemin ligt ze te midden van Europees beschermde natuurgebieden. Grote delen van het gebied zijn dan ook aangeduid als speciale beschermingszone in het kader van de Habitat- en Vogelrichtlijn. De Schelde en haar buitendijkse slikken en schorren genieten Europese bescherming als habitatrichtlijngebied.

Op de Linkerscheldeoever bestaat het vogelrichtlijngebied ‘schorren en polders van de Benedenschelde’ uit een reeks waterrijke gebieden zoals zompige moerassen en rietlanden, plassen, kreken, natte graslanden, slikken en brakke schorren. Deze gebieden zijn van cruciaal belang voor tal van trekvogels om te verpozen en hun vetreserves aan te vullen. Het gebied is eveneens van groot belang voor talloze beschermde vogels die er komen broeden. 

Natuur in het Strategisch Plan haven Antwerpen

Het ‘ad hoc’ opgemaakte compensatieplan voor Deurganckdok en het ‘historisch passief’ van 2001 compenseert wat verloren ging bij de bouw van Deurganckdok, Verrebroekdok en enkele eerdere ingrepen in het Vogelrichtlijngebied. Deze compensaties konden verdere achteruitgang vermijden. Desondanks blijft de herstelopgave even groot. Bij verdere havenontwikkeling zullen de beschermde natuurwaarden in het gebied opnieuw onder druk komen te staan. De ad hoc compensatieprocedure is door de Europese Commissie als een uitzonderingsprocedure voorzien. Het herhaaldelijk toepassen hiervan leidt echter tot verdere versnippering en garandeert geen duurzame kwaliteitsvolle natuur zoals de Europese richtlijnen beogen.

In het voortgangsrapport van het ‘Strategisch Plan Linkerscheldeoevergebied’ in 2004 werd daarom een volwaardige en proactieve natuurontwikkeling als basisvoorwaarde voor alle verdere ontwikkeling op LSO vooropgesteld. Het moet ervoor zorgen dat de groei van de haven gelijke tred houdt met de instandhouding en ontwikkeling van kostbare ecosystemen.

Natuur in het Sigmaplan

Sinds de ondertekening van de Langetermijnvisie Schelde-estuarium (LTVS) in 2001 voeren Vlaanderen en Nederland een gezamenlijk Scheldebeleid rond drie functies: veiligheid tegen overstromingen, toegankelijkheid van de Scheldehavens, en natuurlijkheid van het fysische en ecologische systeem. Deze visie kijkt vooruit tot 2030. De Ontwikkelingsschets 2010 is een tussenstap in de realisatie ervan.

Natuurplannen afgestemd

In de eerdere pagina's binnen dit hoofdstuk worden drie belangrijke planprocessen besproken die natuurherstel - of ontwikkeling voorzien op de Linkerscheldeoever.

  • het natuurcompensatieplan voor het Deurganckdokproject en het 'historisch passief'
  • het Strategisch Plan voor de haven van Antwerpen,
  • het geactualiseerd Sigmaplan dat invulling geeft aan het natuurluik van de Langetermijnvisie en de Ontwikkelingsschets 2010 voor het Schelde-estuarium 

Deze processen verschillen in doelstelling en in timing, maar houden wel verband met elkaar. De werkingsgebieden van deze processen vallen samen in het noordelijk gebied van de Linkerscheldeoever. Om zuinig ruimtegebruik te garanderen heeft de Vlaamse Regering dan ook uitdrukkelijk gevraagd om deze processen maximaal op elkaar af te stemmen.